ಈದ್ – ಈಸ್ಟರ್ – ಇಗಾದಿಲು

ಅಂದ್, ನಮ್ಮ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರೆಬರಿತ ತುಲುನಾಡ್‌ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಇಗಾದಿಲು. ನೂಲು (ಜನಿವಾರ) ಪಾಡುನ, ಮಕ್ಲ್ ಕಟ್ಟ್‌ದಗಲೆಗ್ ಚಂದ್ರ ಯುಗಾದಿ, ಬಾಕಿದ ಅಲಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ ತುಲುವೆರೆಗ್ ಸೌರ ಇಗಾದಿ. ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಸೌರ ಇಗಾದಿನ್ ‘ಬಿಸು’ ಪರ್ಬ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಡುಪಿದಂಚಿದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾನೆರ್ ಸೌರ ಇಗಾದಿ ಆಚರನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌ಗೆ, ಅಂಚೆನೆ ಕಾರ್ಲದ ಕಯಿತಲ್‌ದ ಕೆಲವು ಊರುಲೆಡ್ ತುಲು ಜಾತಿದಗುಲುಲಾ ಚಂದ್ರಮಾನ ಇಗಾದಿ ಆಚರಿಪುನುಗೆ. ಯುಗಾದಿ ಪಂಡ ಯುಗತ ಆದಿ (ಸುರು) ಪಂದ್ ಮಾತ್ರ ಅರ್ತ ಅತ್ತ್, ವೊಡುತ (ವರ್ಸದ) ಸುರುತ ದಿನ ಪಂದ್‌ಲಾ ಅರ್ತ ಉಂಡು. ಚಂದ್ರ ಯುಗಾದಿ ಚ್ರೈತ್ರ ತಿಂಗೊಲ್‌ದ ಸುರುತ ದಿನ, ಫಾಲ್ಗುಣ ಆಮಾಸೆದ ಮರ್‌ದಿನ (ಪಾಡ್ಯ). ಆಂಡ್ಡಾ ಇವೊಡು 19/03/2026, ಅಮಾಸದಾನಿಯೆ ಇಗಾದಿ. ಅವು ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡ, ಆನಿ ಕಾಂಡೆ ಬೇಗ 06:53 ಗ್ ಅಮಾಸೆ ಮುಗ್ಯುಂಡು, ಪೊರ್ತು ಮೂಡುದು ಏಲೇ ನಿಮಿಸ ಅಮಾಸೆ ಇಪ್ಪುನು. ತುಲುವ/ ತಮಿಳ್ ಸೌರ ಇಗಾದಿ, ಪಗ್ಗು (ಮೇಷ)ದ ತಿಂಗೊಡೆ (ಸಂಕ್ರಾಂದಿದ ಮಗರ್ನೆ ದಿನ). ಸೌರ ಇಗಾದಿ ಎಚ್ಚಾದ್ ಎಪ್ರಿಲ್ ಪದ್‌‌ನಾಲೆಗ್ ಬೂರುಂಡು. ಇವೊಡು ಬೊಕ್ಕ 2023ಡ್ ಪದಿನೈನ್ ತಾರೀಕ್‌ದಾನಿ ಇಗಾದಿ ಇತಿನಿ. ಮುವೊಡು ಚಂದ್ರ ಯುಗಾದಿ ಮಾರ್ಚ್ ಮುಪ್ಪೊಗು ಬತ್ತಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಸೌರ ಇಗಾದಿದ ಒಂಜೇ ದಿನ ದುಂಬು ಬರ್ಪಿನಲಾ ಉಂಡು. ಮುಸ್ಲಿಂಮೆರೆನ ಸುರುತ ತಿಂಗೊಲೇ ಪಾಸದ ತಿಗೊಲು, ರಮ್ಜಾನ್. ಬಾರಿ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ (ಸಾರತ್ತ ನಾಲ್ನೂದು ವರ್ಸ) ನಮ್ಮ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲ್ಡೇ ಪಾಸದ ರಮ್ಜಾನ್ ತಿಂಗೊಲ್ ಬರೊಂದು ಇತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ದಾಯೆಗ್ ಪ್ರತೀ ವರ್ಸ ಪತ್ತ್ ಪತ್ತೊಂಜಿ ದಿನ ದುಂಬು ದುಂಬು ಬರ್ಪುಂಡು? ಇಯೊಡು ಈದ್ 21/03/26 ದಾನಿ, ಮೂವೊಡು 31/03/25 ದಾನಿ. ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡ ಮುಸ್ಲಿಂಮೆರ್ ಇನಿಕ್‌ಲಾ ಸುದ್ದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗ ಅನುಸರನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸುದ್ದ ಪಂಡ, ಹಿಂದೂ ಚಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಕ 29 – 36 ತಿಂಗೊಲುಗು ಒರ ಅಧಿಕ ಮಾಸ ಸೇರಾವುಜೆರ್. ಅಂಚೆನೆ ರಡ್ಡ್ ಅಮಾಸೆದ ನಡ್ಡೆ ಸಂಕ್ರಾಂದಿ ಇಜ್ಜಿಡ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಕಡಿಮೆ (ಕ್ಷಯ ಮಾಸ) ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ ಕರ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್, ಮುಸ್ಲಿಂಮೆರೆನ ವರ್ಸೊಡು 354 ದಿನನೇ ಇಪ್ಪುನು. ವರ್ಸ ವರ್ಸ 365.26 – 354.37 = 10.89 ದಿನತ ಎತುವಾಸಿ. ಇತ್ತೆಲಾ ಮುಪ್ಪತ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊಗೊರ ಪಗ್ಗುಡೇ ರಮ್ಜಾನ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈದ್ ಕಾ ಚಾಂದ್ ಪಂಡ ಬಿದಿಗೆ (ಅಮಾಸೆಡ್ದ್ ರಡ್ಡನೆ ದಿನ)ದ ಚಂದಿರೆ. ಆನಿ ಎಚ್ಚಾದ್ ತಿಂಗೊಲೆ (ಚಂದಿರೆ) ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆ, ಒರೊರಾ ಮನದಾನಿ ಮುಟ್ಟ ಕಾಪೊಡು. ಕಿರ್ಸನ್‌ದಗಲೆನ ಈಸ್ಟರ್ ಪರ್ಬಲಾ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ಇಗಾದಿಯೇ ಆದ್ ಇತ್ಂಡ್. ಈಸ್ಟರ್‌ಲಾ ಮಾರ್ಚ್ 21 ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಪಿನ ಪುನ್ನಮೆದ ಬೆರಿತ ಐತಾರದಾನೆ. ಇ ಸರ್ತಿ ಈಸ್ಟರ್ 5 ಎಪ್ರಿಲ್‌ಗ್, ರಡ್ಡ್ ಇಗಾದಿಲೆನ ನಡುಕು ಬೂರುಂಡು. ಇನಿಕಾನಗ, ಈಸ್ಟರ್ ಒಂಜೇ ಪರ್ಬ, ಕಿರ್ಸನ್‌ದಗುಲು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗ (ಪುನ್ನಮೆ ತೂದು)ದ ಪ್ರಕಾರ ಆಚರನೆ ಮಲ್ಪುನ ಪರ್ಬ. ಈಸ್ಟರ್ ಮೂಲೊಡು ಒಂಜಿ ಪಗನ್ ಧರ್ಮದ, ಕಿರ್ಸೆ (ಕೃಷಿ ಕೆಲಸ) ಸುರು ಮಲ್ಪುನ ಪರ್ಬ. ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ರಮ್ಜಾನ್‌ದಲ್ಕ್, ಈಸ್ಟರ್‌ಡ್ದ್ ನಲ್ಪ ದಿನ ದುಂಬು ಪಾಸ ಇತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಆ 5-6 ಸುಕ್ರಾರ ಮಾತ್ರ ಪಾಸ ಇತ್ಂಡ್‌ಗೆ. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಕ್ರಾರ ಮಾಸ ತಿನ್ಪುಜೆರ್ ಕೆಲವೆರ್, ಮೀನ್ ಮಾತ್ರ. ಅಪಗಾಂಡ ಇ ಸೌರ ಇಗಾದಿದ ಇಸೇಸ ದಾದ? ವರ್ಸೊಡು ಇರ್ವೊಲು ಸೂರ್ಯೆ ಭೂಮಧ್ಯ ಗೆರೆತಾಯಿ (ವಿಷುವತ್ ರೇಖೆ, equator) ದಾಂಟುವೆ, ಒರ ಮಾರ್ಚ್‌ (ಉತ್ತರಾಯನ)ಡ್, ಬೊಕ್ಕೊರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ (ದಕ್ಷಿನಾಯನ)ಡ್. ಇನಿಕ್ ವಿಷುವತ್ ಸಂಕ್ರಾಂದಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಇರ್ವ ಇರ್ವತ್ತೊಂಜಿ ತಾರೀಕ್‌ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೂಜನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಅವು ಎಪ್ರಿಲ್ ಪದ್‌ನಾಲ್ ತಾರೀಕ್‌ಗ್ ಬೂರೊಂದು ಇತ್ಂಡ್. ವಿಷುವತ್ ಸಂಕ್ರಾಂದಿ ಅತ್ತ್‌ಡ ಮೇಷ (ಪಗ್ಗು) ಸಂಕ್ರಾಂದಿ ಪಂಡ vernal equinox. ಆನಿ (ಬೊಕ್ಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಇರ್ವದಾನಿಲಾ), ಲೋಕೊರ್ಮೆ ರಾತ್ರೆ ಪಗೆಲ್ ಸಮ ಸಮ (ಪದ್‌ರಾಡ್ ಗಂಟೆ ಪಗೆಲ್, ಅತೇ ರಾತ್ರೆ). ಆನಿ ಪಗೆಲ್ ದೇವೆರ್, ವಿಷುವತ್ ಗೆರೆತಾಯಿ ದಾಂಟ್‌ದ್, ಬಡಕಾಯಿ ಮುಕ ಪೋದು, ಜೂನ್ 21 ಗ್ ಕರ್ಕ ವೃತ್ತ (23.4° N) ಮುಟುದು, ಪಿರ ಮುಕುಡುವೆರ್. ಈ ಸರ್ತಿದ (ಚಲಿತ) ವಿಷುವತ್ ಸಂಕ್ರಾಂದಿ 20/03/2026 ಗ್‌. ಬೂಮಿದ ವಿಷ್‌ವತ್ ಚಲನೆ (annual lag)ದಸ್ರಾದ್, ವರ್ಸೊಗು 20 ನಿಮಿಷ 24.5 ಸೆಕೆಂಡ್ (ಕೋನ ಮಾಪನೋಡು ಉಂದು 49.8 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗೆ ಸಮ) ಬೇಗ ಸೂರ್ಯೆ ಬೂಮದ್ಯ ಗೆರೆತಾಯಿ (ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತ) ದಾಂಟುವೆ. ಉಂದೆನ್ (annual lag) ಯುಗಾಂಶ ಪನ್ಪೆರ್, ಆಂಡ್ಡಾ ಹಿಂದೂ (ಭಾರತೀಯ) ಪಂಚಾಂಗ ಕರ್ತೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ಪತ್ತುಜೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಕರಿನ 1700 ವರ್ಸೊಡು 23-24 ದಿನ ನಿಜವಾಯಿನ ಮೇಷ (ಪಗ್ಗು) ಸಂಕ್ರಾಂದಿ ದುಂಬು (ಬೇಗ) ಬರೊಂದು ಉಂಡು. ಯುಗ ಪಂಡ ನುಗ ಪಂದ್‌ಲಾ ಅರ್ತ ಉಂಡು. ಸೌರ ಇಗಾದಿದಾನಿ ತುಲುವ ನಾಡ್‌ದ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪಿನಗುಲು, ಎರು/ಬೋರಿಲೆನ ಪುಗ್ಗೆಲ್‌ಗ್ ನುಗ ದೀದ್, ಐಕ್ ನಾವೆರ್ ಕಟ್‌ದ್, ಕಂಡ ದಪ್ಪುವೆರ್. ಅಡಿ ಪಸೆ ಇತಿನ ಬೈಲ ಕಂಡೊಡು ಆನಿ ನೇಜಿ ಪಾಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಕಾಲೊಡು, ಕಂಡದ ಕೋಂಟುಡು ಒಂಜಿ ಕೋಲು (ರಡ್ಡ್ ಅಡಿ) ಚೌಕದ ಕಲ ಮಲ್ತ್‌ದ್ (ಮನ್ನ್ ಗರ್ತ್‌ದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಮುದರ್ ಬಿರವುನು) ‘ಕಯಿ ಬಿತ್ತ್’ ಪಾಡುವೆರ್. ಕಲಕ್ ನೀರ್ ತಲ್ತ್‌ದ್, ತರೋಲಿದ ಗೆಲ್ಲ್ ಊರ್ದು, ದೆಂಬುಗು ಮದೆ ಮಲ್ಪೆದೆರ್. ಇನಿಕಾನಗ ಬವುಸ ಏರ್ಲಾ ಇಗಾದಿದಾನಿ ಕಯಿ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುಜೆರ್. ಸೌರ ಇಗಾದಿಡ್ದ್ ಏಲ್ ವಾರೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುರ್ಗೆಸ್ರ (ಮೃಗಶಿರಾ) ನಕ್ಷತ್ರೊಡು ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನೀರ್ ನಿಲೆ ಆಪುಂಡು. ಅಪಗ ಇಗಾದಿದಾನಿ ಪಾಡ್ದಿನ ಪೊಡಿ ನೇಜಿ, ನಡರೆಗ್ ತಯಾರ್ ಆಪುಂಡು. ಪೊಡಿ ನೇಜಿ ಗೆಪ್ಪರೆ (ಪರ್ಪರೆ) ನಲ್ಪ ದಿನ ಕರಿಯೊಡು, ಕಲಪ್ ನೇಜಿ ಇರ್ವತ್ತೈನ್ ದಿನೊಟುಲಾ ಗೆಪ್ಪೊಲಿ. ಪೊಸ ವರ್ಸದಾನಿಯೇ ಬಿತ್ತ್ ಬಿತ್ತುನು. ಬೆನ್ನಿ ಬರೆತ ಏತೊಂಜಿ ಲೆಕ್ಕೊಲು?

ಕಿರ್ಸೆ (ಕೃಷಿ) ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಲೋಕೊರ್ಮೆ ಇತಿನ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಉದ್ದಿಮೆ (ಉದ್ಯಮ). ಭಾರತ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ದೇಸ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿನ ಪೊರ್ತುಗು ನೂದೆಗ್ 70 ಜನ ಕಿರ್ಸೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದು (ಹೊಂದೊಂದು) ಇತ್ತೆರ್. ಕಂಜಿಕಯ್ಕಂಜಿ ತಾಂಕನೆ ಕಿರ್ಸೆಗೆ ಪೂರಕವಾಯಿನ ಉದ್ದಿಮೆ. ಬಡಕಾಯಿ ಬೂಮಂಡಲ (Northern hemisphere)ಡ್, ಐಟ್‌ಲಾ ಕರ್ಕ ವೃತ್ತೊಡ್ದು ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಮರ ಗಿಡೊಕುಲು ತೆಗುಲುನೇ ಮಾರ್ಚ್ 21 ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದಿನ ದುಂಬು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಕೇರಿಗ್ ಅಲ್ಪ ಕಂಡ ದಪ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್.‌ ಕರ್ಕ ವೃತ್ತದ ಬಡಕಾಯಿದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯೊಡು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಕೇರಿಗ್ ಗೋದಿ ಬಿತಿಯೆರ್ಡ, ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಕೇರಿಗ್ ಕೊಡ್ಯುಂಡು. ಮದ್ಯದ ನಾಲ್ ತಿಂಗೊಲು ಪಾರ್ ಪಂತಿ ಕೊಡ್ಯುಜಿ! ನಮ್ಮ ಊರುದ ಪೊಂಗರೆ, ಅಂಬಡೆದಲ್ಕ, ಮುಲ್ಪ ಎಚ್ಚಿನ ಮರೊಕ್‌ಲೆನ ಇರೆ ತಾಲ್ದ್, ಬೋರ್ ಬೊಂಕ ಇಪ್ಪುವ. ಮಾರ್ಚ್ 21 ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಲು (ಯುರೋಪ್) spring (ವಸಂತ ಋತು), ಕೆಲವು ಮರೊಕುಲು ಪೂ ಪೋದು ತೆಗುಲುವ, ಪಂತಿ ಕೊಡ್ಯುಂಡು. ಚಲಿಕ್ ಜೆಸೊಂದು ಇತಿನ ಪಂತಿಲು ತರೆಲಕ್ಕದ್ ಬುಲೆವರೆ ಪತ್ತುವ. ಸೌರ ಇಗಾದಿಗ್ ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಬಿಸು ಪನ್ಪೆರ್. ಬಿಸು ಉಂದು ವಿಷು ಸವುದದ ತದ್ಭವ, ಪಂಡ ಸಮ ಪಂದ್. ಆನಿ ರಾತ್ರೆದಾತೇ ಪಗೆಲ್ (ಸಮಾ ಸಮ, 12 ಗಂಟೆ) ಅತೇ? ಸೂರ್ಯೆ ಆನಿ ವಿಷುವತ್ (ಬೂಮದ್ಯ) ಗೆರೆತಾಯಿದ ಸರಿ ಮಿತ್ತ್ ಇಪ್ಪುವೆ. ವಿಷುವತ್ ರೇಖೆ ಪಂಡ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತ ಪಂದ್, ಪಂಡ ಇ ಬೂಮಿನ್ ಸರಿ ರಡ್ಡ್ ಪಾಲ್ ಮಲ್ಪುನ, ಬೂಮಿದ ಸುತ್ತದ (ಉರುಂಟುಗು) ಒಂಜಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಗೆರೆತಾಯಿ.ಮಾರ್ಚ್ 19 ತಾರೀಕ್‌ಗ್, ಚಂದ್ರಮಾನ ಇಗಾದಿದಾನಿ ವಿಶ್ವಾವಸು ಪೋದು ಪರಾಭವ ಸಂವತ್ಸರ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಪರಾಭವ ಪಂಡ ಸೋಲು, ಅಪಮಾನ ಇಂಚ ಮಾತ ಅರ್ತ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ನರಮಾನಿನ ಆ ಆಜಿ ಪಗೆಮಾನಿ (ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮತ್ಸರ)ಲೆಗ್ ಸೋಲು ಆದ್, ಬದ್‌ಕ್‌ಡ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಗೆಲವು ಆವಡ್ ಪಂದ್ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುನು ಬಯಕ್‌ಗ. ಇಗಾದಿದಾನಿ, ಮುಗಿನೊಲ್ದು ಬೊಲಂತೆದ, ಪದೆಂಗಿದ ಸಲಾಯಿದ, ಪಜ್ಜಿ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್‌ದ ಪರಮಾನ, ಐಕ್ ಲತ್ತ್ ಬೀಜ (ಗೋಂಕುದ)ದ ಬೊಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಯುಗ ಯುಗ ಕರಿಂಡಲಾ, ಮದಪರೆ ಉಂಡೇ?

ಬರವು : ಕೌಡೂರು ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಇಟೆಲಿ