ದುಂಬುಡು ಆಜೇಲ್ ವರ್ಸದ ಪಿರಯೊಡೆ ಪೊನ್ನುಲೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಗೆ. ಎನ್ನ ಬುಡೆದಿನ ಅಜ್ಜಿಗ್ ಏಲ್ ವರ್ಸ ಆನಗನೇ ಸಂಬಂದೊಡೆ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ದೆರ್ಗೆ. ಅಜ್ಜೆರ್ ಪದಿನಾಲ್ ವರ್ಸ ಮಲ್ಲಗೆ. ಎಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೊಡು ಮದಿಮೆ ಆಂಡಲಾ, ಮದಿಮಾಲ್ ಆವಂದೆ ‘ಕೂಡಿಕೆ’ ಮಲ್ಪರೆ ಇಜ್ಜಿ. ಪೊನ್ನು ಕಂಡ್ಯಾನ ಇಲ್ಲಡ್ ಇಪ್ಪೊಲಿ. ಐವ ವರ್ಸ ಪಿರವುಡು ಎಂಕಲೆನ ನಿರೆಕರೆತಾರ್ ಮದಿಮೆ ಆತಿನ ಪೊನ್ನು ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸ ಕರಿದ್ ಮದ್ಮಾಲ್ ಆಯಿನಿ. ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪೊನ್ನು, ಪೊನ್ನು ಪೋದು ಪೊಂಜೋವ್ ಆಂಡ, ಅದಗ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊಕು ತಲ್ನೀರ್ ಮದಿಮೆ ಪನೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಗೆ. ಮದಿಮೆ ಆವಂದಿ ಪೊನ್ನು ಮದ್ಮಾಲ್ ಆಂಡ “ಕರ ಪೊತ್ತಾವುನ” ಕ್ರಮ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಇಂಚಪ ಮುಟ್ಟ. ತಲ್ನೀರ್ ಮದಿಮೆಗ್ ಊರುಗು ಹೇಲಿಕೆ ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಗೆ, ಅಂಚೆನೆ ಕಂಡ್ಯಾನ ಇಲ್ಲದಗಲೆಗ್ಲಾ ಹೇಲಿಕೆ ಪೋವೊಂದು ಇತ್ಂಡ್ಗೆ. ಕರ ಪೊತ್ತಾವುನ, ಬಾಯಕೆದಲ್ಕ, ಎಚ್ಚಾದ್ ಪೊಂಜೇವೆಗೆ ಹೇಲಿಕೆ ಜಾಸ್ತಿಗೆ, ಅಂಚ ಪೊಂಜೋವೆ ಎಚ್ಚ ಸೇರೊಂದು ಇತಿನಿಗೆ ತಲ್ನೀರ್ ಮದಿಮೆಗ್. ಆ ಕ್ರಮ ಮಲ್ಪುನಾನಿ, ‘ಮಂಡೆ ಮುಟ್ಟು’ನಾಲ್ (ಚಾವರ್ದಾಲ್, ಕಿಲೇಸಿದಿ) ಬತ್ತ್ದ್ ಮದಿಮಾಲೆನ ಕಾರ್ದ ಕೈತ ಉಗುರು ಗೆಪ್ಪೊಡುಗೆ. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ‘ತೊಯ್ಯು’ಪುನಾಲ್ (ಮಡ್ಡೆಲ್ದಿ) ಬತ್ತ್ದ್ ತುಲಸಿ ಕಟ್ಟೆದ ಎದುರು ಸೇಡಿಡ್ ರಂಗೋಲಿ ಬರೆದ್ ಮನೆ ದೀದ್, ಐಕ್ ಆಲ್ ಕಂದಿನ ಮಡಿ ಕುಂಟು ಆಜಿಡ್ವೊಲುಗೆ. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಐನ್ ಚೆಂಬುಡು ನೀರ್ ದಿಂಜದ್, ಪೆಲ, ಕುಕ್ಕುದಿರೆ, ತಾನ್ ಕಂತಿನ ಉಜೆ ಬೊಂಞ ಪಾಡ್ದ್ ಸುದ್ದ ಮಲ್ಪುವೊಲುಗೆ. ಚೆಂಬುಲೆಗಾ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಕೊರಿನ ಐನ್ ಬಚ್ಚಿರೆ, ಒಂಜಿ ತೆಪ್ಪುದ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಅಟ್ಟನೆ ಮಲ್ಪುವೊಲ್ಗೆ. ಇಲ್ಲ ಉಲಾಯಿಡ್, ಮುತ್ತೇಸಿ ಪೊಂಜೋವು, ಮದ್ಮಾಲ್ ಆತಿನ ಪೊನ್ನಗ್, ಮದ್ಮಾಲ್ ಆನಗ ತುತೊಂದು ಇತಿನ ಸೀರೆನೇ ತುತ್ತಾದ್, ತಲ್ನೀರ್ ಮದಿಮೆದ ಜಲಕೊಗು, ತುಲಸಿ ಕಟ್ಟೆದ ಕೈತಲ್ ಮಡ್ಡೆಲ್ದಿ ಅಟ್ಟನೆ ಮಲ್ದಿ ಮನೆಟ್ ಲೆಸೊಂದು ಬತ್ತ್ದ್ ಕುಲ್ಲಾವೆರ್ಗೆ. ಈ ಲೇಸ್ಡ್ ಇತ್ತಿನ, ಮುಟ್ಟದ ಸಂಬಂದದ ಪೆರಿಯ ಮುತ್ತೇಸಿ ಸುರುಕಾದ್, ಐನ್ ಚೆಂಬುಲೆಡ್ ಒಂಜೆನ್ ಗೆತೊಂದು, ಪೊನ್ನ ತರೆಕ್ ಒಂಜಿ ಬೊಟ್ಟ ನೀರ್ ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ, ಒರಿನ ನೀರ್ನ್, ರಡ್ಡ್ ಮುಡುಕುಲೆಗ್, ರಡ್ಡ್ ಮುರಂಪುಲೆಗ್ ತುರತ್ ಮಯಿತುದು, ಇಂಚ ಒಟ್ಟು ಐನ್ ಅಂಗೊಲೆಗ್ ನೀರ್ ಮಯಿತ್ದ್, ತಲ್ನೀರ್ ಜಲಕ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಎಚ್ಚಾದ್ ಸುರುತ ಚೆಂಬುದ ನೀರ್, ಮಲ್ಲ ತಮ್ಮಲೆ ಬುಡೆದಿ ಮಯಿಪುನುಗೆ. ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದ ಮುತ್ತೇಸಿಲು, ಒರಿಯೊರಿಯೇ ನೀರ್ ಮಯಿಪರೆ ಬನ್ನಗ, ಮಡ್ಡೆಲ್ದಿ ನೀರ್ ದಿಂಜಾದ್ ಕೊರ್ಪೊಲುಗೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್, ಮದ್ಮಾಲ್ ಆದ್ ಆನಿಗ್ ಏತ್ ದಿನ ಆತ್ಂಡ, ಆತ್ ಚೆಂಬು ನೀರ್ ಪ್ರತೀ ಒರಿಲಾ ಮಯಿಪುನ ಕಿರಮಲಾ ಇತ್ಂಡ್ಹಗೆ. ಮೀದ್ ಆಯಿ ಪೆಟ್ಟ್ಗ್, ಅರ್ತಿದ ಮರತ ಮರಾಯಿಡ್ ಕುರಿ ನೀರ್ (ಸುನ್ನ ಮಂಜೊಲ್ದ ಕೆಂಪು ಓಕುಲಿ ನೀರ್) ದಿಂಜ ದೀಪೆರ್ಗೆ. ಅವ್ವೆನ್ ಮದಿಮಾಲ್ ಪೊನ್ನನ ಮೈತಿದಿ (ಪಲಯ ಬುಡೆದಿ, ಅತ್ತ್ಡ ಕಂಡ್ಯಾನನ ಪಲ್ದಿ, ಮೆಗ್ದಿ) ಯಲ್ಲು ಕಂತ್ ದೀಪೆರ್ಗೆ. ಪೊನ್ನನ ಅಪೆಲ್ ಇಪೆಲ್ ಇರುವೆರ್, ಬಾರ್ ಮೆಯಿಪುನ ಉಜ್ಜೆರ್ದ ಕೂಲಿ ಒಕುಲಿ ನೀರ್ಗ್ ಮುರ್ಕದ್, ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆರ್ಗೆ ಪೊನ್ನನ ಸುತ್ತ. ಇಂಚ ಐನ್ ಸರ್ತಿ ಮುರ್ಕದ್, ಐನ್ ಸುತ್ತು ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ, ದತ್ತ ಕಯಿಟ್ ಉಜ್ಜೆರ್ ಪತೊಂದು, ಬಲತ ಕಯಿಟ್ ಮದಿಮಾಲೆಗ್, ಬೊಕ್ಕ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಸೇರ್ದಿನಗಲೆಗ್ ಕುರಿ ನೀರ್ ತೇಪುವೆರ್ಗೆ. ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದಗುಲುಲಾ ಒರಿಯಗೊರಿ ತೇತೊಂದು, ಕುಸಾಲ್ ಲಕ್ಕವೆರ್ಗೆ. ಕಡೆಕ್, ಒರಿನ ಮರಾಯಿದ ನೀರ್ ಗೂಸುದು, ಪೊನ್ನನ್ ಉಲಾಯಿ ಲೆಸೊಂದು ಬತ್ತ್ದ್, ಚಂಡಿ ಕುಂಟು ಮಾತ್ದ್, ಪೊಸ ಕುಂಟು ತುತ್ತಾವೆರ್ಗೆ. ಆಲ್ ಮೀನಗ ತುತುದಿನ ಚಂಡಿ ಕುಂಟು, ಚೆಂಬುಗು ಪಾಡ್ದಿನ ಬಚ್ಚಿರೆ, ಬಜ್ಜೆಯಿ ಮಡ್ಡೆಲ್ದಿಗ್ಗೆ. ಐತೊಟ್ಟುಗು, ಅರಿ ತಾರಾಯಿ, ಪನವುಲಾ ಕೊರೊಡುಗೆ. ಅಂಚೆನೆ ಚಾವರದಾಲೆಗ್ಲಾ ಅರಿ, ತಾರಾಯಿ, ದೊಡ್ಡು ಕೊರ್ದು, ಉನ್ಪಾದ್ ಕಡಪುಡುವೆರ್ಗೆ.
ತಲ್ನೀರ್ ಮದಿಮೆಡ್, ಮದಿಮಾಲ್ ಆತಿನ ಪೊನ್ನಗ್ ಇಲ್ಲದ ಪೆರಿಯಾಕ್ಲೆನ ಜರಿತ ಪಟ್ಟೆ ಅತ್ತ್ಡ ಆಲೆಗ್ ಕಂದಿನ ಪೊಸ ಸೀರೆ ತುತ್ತದ್, ತರೆ ಬಾರಿದ್, ಪದ್ದೆಯಿ ಬಂಗಾರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮದ್ಮಾಲೆ ಐತ ಮಲ್ಪುವೆರ್ಗೆ. ಸೇಡಿಡ್ ಕೊಡಿತ ರಂಗೋಲಿ ಬರೆದ್, ಐತ ನಡುಟು ಕುರ್ಸು ಇಜ್ಜಿಡ ಮುಕ್ಕಾಲೆ ದೀದ್ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ಜರಿತ ಪಟ್ಟೆ ಪುದೆತ್ದ್, ಎದುರುಡು ಕಾಲ್ ದೀಪ ಪೊತ್ತಾದ್, ಮನೆತ ಮಿತ್ ಬಟ್ಟಲ್ಡ್ ಸೇಸದ ಅರಿ ದೀಪೆರ್ಗೆ. ಪೊನ್ನ ಕಯಿಟ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ರುಪಾಯಿದ ಪಾವೊಲಿ ಕೊರ್ಪೆರ್ಗೆ. ಸೇರಿ ಸಭೆ ಮಲ್ಲ ಆಂಡ, ಜಾಲ್ಡ್ ದೊಂಪ ಪಾಡ್ದ್ ಇ ಮದಿಮೆದ ಸೇಸ ಪಾಡುನ ಕಜ್ಜ ಮಲ್ಪುವೆರ್ಗೆ. ಎಚ್ಚ ಆದ್ ಕಂಡ್ಯಾನಿ ಇಲ್ಲಡ್ ತಲ್ನೀರ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪುನುಗೆ. ಐತ ಮಲ್ದಿನ ಪೊನ್ನನ್ ಪಿದಾಯಿ ಲೆಸೊಂದು ಬತ್ತ್ದ್ ಬೊಲ್ದು ಕುಂಟು ಪಾಡ್ದಿನ ಕುರ್ಸುಡು ಕುಲ್ಲವೆರ್ಗೆ. ಇ ಮದಿಮೆಡ್ ಪೊನ್ನನ ಮುಟ್ಟದ ಬಂದುಲು, ಮಾಮಿಯಲ್ಲು (ಕಂಡ್ಯಾನನ ಅಪ್ಪೆ, ತಮ್ಮಲಲ್ಲೆ ಬುಡೆದಿಯಲ್ಲು), ಮೈತಿದಿಯಲ್ಲು, ಪಲ್ದಿ, ಅಪ್ಪೆ, ಮಾತ ಮಸ್ತ್ ಬೇಲೆ ಬೆನ್ಪೆರ್ಗೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಪೊನ್ನನ್ ಕುರ್ಸು/ ಮುಕ್ಕಾಲೆದ ಬದಲ್ಗ್, ಅರಿತ ಮುಡಿ, ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ದ್ ಮಲ್ದಿನ ಕೆರ್ಚಿದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲಾವೆರ್ಗೆ. ಆನಿ ಪೊನ್ನಗ್ ಪಲ (ಬಜ್ಜೆಯಿದ ಕೈಲ್) ಇತಿನ ಕಂಗ್ದ ಪಿಂಗಾರ ಪಾಲೆ ಗೆತ್ತ್ದ್, ಪಿಂಗಾರದ ಇಸಲ್ (ಮುಗುಲಿ) ಮುಡಿಪಾವೆರ್ಗೆ, ಐತೊಟ್ಟು ಬಾಕಿ ಪುರ್ಪಲಾ ಮುಡಿಪಾವೊಲಿಗೆ. ಸುರುಕು ಪಂಡಿನ ಮುತ್ತೇಸಿ ಪೊಂಜೇವೆಲೆ ಪೈಕಿ, ಪೆರಿಯ ಪೊಂಜೋವು, ವಾದ್ಯದೊಟ್ಟುಗು, ಕುಲ್ದಿನ ಪೊನ್ನನ ಮುಂಡೊಗು ಕುಂಕುಮ ಪಾಡ್ದ್, ತರೆಕ್ ಸೇಸ ಪಾಡ್ದ್, ಮುಯ್ಯಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್ಗೆ. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿ ಪೊದ್ದೆರೆನ, ಇಸ್ಟ ಮಿತ್ರೆರೆನ, ನಿರೆಕರೆತ ಪೊಂಜೋವುಲು, ಅಂಚೆನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಜೋವು ತರೆಕ್ ರಡ್ಡ್ ಅರಿ ಪಾಡ್ದ್, ಮುಯ್ಯಿ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪೊನ್ನ ಬರಿಟ್ ಉಂತುದಿನ ಪೊಂಜೋವು ಮುಯ್ಯಿ ದಿಯಿನಗೆಲೆ ಪುದರ್, ಬೊಕ್ಕ ಏತ್ ದೊಡ್ಡು ಪಂದ್ ಲೆತ್ತ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವ್ವೆನ್ ಏರ್ಲಾ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಡೆಕ್ ಐವೆರ್ ಅತ್ತ್ಡ ಒರ್ಂಬ ಜನ ಮುತ್ತೇಸಿಲು ಸೋಬಾನ ಪನೊಂದು, ಆರತಿ ದೆರ್ಪುವೆರ್ ಪೊನ್ನಗ್. ಬೊಕ್ಕ ಪೊನ್ನನ್ ಲಕ್ಕದ್, ಪೆರಿಯಾಕ್ಲೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತಾವೆರ್. ಅಗುಲು ‘ಎನ್ಮ ಬಾಲೆಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಆದ್, ಮುತ್ತೇಸಿ ಆದ್ ಬಾಲ್ದ್ ಬದ್ಕ್ಲಾ’ ಪಂದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹೋಲಿಗೆ ಅತ್ತ್ಡ ಲಾಡ್, ಪಾಯಸದ ಗಡ್ದ್ದ ತರಕಾರಿ ಉನಸ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಮಾತೆರೆನ ಉನಸ್ ಆದ್ ಕಯಿ ಓಡಿನದಗ, ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಅತ್ತ್ಡ ಕಂಡ್ಯಾನಿನ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಪೊನ್ನನ್ ಲೆಸೊಂದು ಪೋಯೆರೆ ಬಯಿದಿನಗುಲು, ವಾದ್ಯದೊಟ್ಟುಗು, ಮಂಚಿಲ್ಡ್ ಪೊನ್ನನ್ ತನ್ಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಲೆಸೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ತಲ್ನೀರ್ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಇಲ್ಲಡ್ ಪೊನ್ನು ಆ ರಾತ್ರೆ ತಡೆವರೆ (ಉಂತರೆ) ಬಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲ್ ಪಗಪೊಡು. ತಲ್ನೀರ್ ಅತ್ತಾವಂದೆ, ಮದಿಮೆ ಆವಂದಿನ ಪೊನ್ನುಲೆನ ‘ಕರ ಪೊತ್ತವುನ’ ಲೇಸ್ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕಲಾ, ಮದಿಮಾಲ್ ಪೊನ್ನು ಇಲ್ಲ್ ಪಗಪೊಡುಗೆ. ಒಂಜಿ ರಾತ್ರೆದ ಮಟ್ಟ್ಗಾಂಡಲಾ, ತಮ್ಮಲೆನ, ಅಮ್ಮನ, ಪಲ್ದಿ ಕಂಡ್ಯಾನನ ಇಲ್ಲಗ್ ಲೆಸೊಂದು ಪೋವೊಡುಗೆ. ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡ, ಮದಿಮಾಲ್ ಆತಿನ ಪೊನ್ನಗ್ ಆನಿ ಬಾರಿದ್ ಕಟಿನ ತರೆಸೂಡಿನ್, ಕಟಿ ಇಲ್ಲಡೇ ಗಿರ್ ಪರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಸಾಸ್ತ್ರ ಉಂಡುಗೆ. ಪೊನ್ನನ್ ಲೆಸೊಂದು ಬರ್ಪಿನಗುಲು ವಾದ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಚಿಲ್ ಕನಪೆರೆ. ಐಟ್ ಒಂಜಿ ಕರ್ಚಿನ್ ಲೇಸ್ ಗೆತ್ತಿನಗುಲು ಕೊರೊಡುಗೆ
ಲೇಖನ : ಸಂಪರ್ಕ ವಿಶೇಷಾಂಕ
ತುಲುಕು : ಕೌಡೂರು ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ, ಇಟೆಲಿ.
