ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಾರಿ ಯಾವುದೇ ಚುನಾವಣೆ ಇಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಬೃಹತ್ ಸಮಾವೇಶವೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ನಾಯಕರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವೇ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಭೆಯ ಮುಂದೆ ತರಲು ಇಲಾಖೆಗಳು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸಿಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕರಾವಳಿಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿದೆ. ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಕರಾವಳಿಗೆ ಏನು ಕೊಡಲಿದೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸಭೆ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ… ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇಡೀ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕರಾವಳಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೂ, ಕರಾವಳಿಗೆ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಗಂಟೆ ಸಂಚರಿಸಿದರೆ ನಗರದ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡಲ ತೀರದ ಬಳಿ ನಿಂತರೆ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ಮೀನುಗಾರನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಸಮುದ್ರದ ಬದುಕಿನ ಕಷ್ಟ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಯುವಕನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬಯಿ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ರೈತನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರೆ ಮಳೆ, ಭೂಮಿ, ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಜನರ ಬದುಕಿನ ಭಾಗ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗದೆ, ಕರಾವಳಿಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸಭೆಯಾಗಬೇಕು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಯಾವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ? ಇಂದು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ರಸ್ತೆ ಬೇಕು. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ವಿಸ್ತರಣೆ ಬೇಕು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೇಕು. ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬೇಕು. ಐಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬರಬೇಕು. ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಬರಬೇಕು. ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲೇಬೇಕು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು? ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ? ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ? ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರುವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ? ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ, ಸುರಕ್ಷಿತ ರಸ್ತೆ, ಶುದ್ಧ ನೀರು, ಸ್ವಚ್ಛ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಜೀವನ ಸಿಗುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕದೆ ನಾವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಓಡಿದರೆ, ನಾಳೆ ಮಂಗಳೂರು ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಂಗಳೂರಿಗರ ಬದುಕು ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕರಾವಳಿಯ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶ. ಕರಾವಳಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ, ನದಿಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ, ಕಡಲ ತೀರಗಳು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಚರ್ಚುಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ, ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನೂ ತಲುಪಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮಲ್ನಾಡ್ ಟೂರಿಸಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಬೀಚ್ಗೆ ದೀಪ ಹಾಕುವುದು ಅಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಬೇಕು. ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಬೇಕು. ಸ್ವಚ್ಛ ಶೌಚಾಲಯ ಬೇಕು. ಸುರಕ್ಷತೆ ಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಬೇಕು. ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಬೇಕು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಿಚಯ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಬೇಕು. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಂದು, ಹೋಟೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು, ಊಟ ಮಾಡಿ, ಹಿಂದಿರುಗಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಯಶಸ್ಸು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಂದ ಬಂದ ಹಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರ, ಆಟೋ ಚಾಲಕ, ಸಣ್ಣ ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕ, ಕರಕುಶಲ ವ್ಯಾಪಾರಿ, ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಯುವ ಉದ್ಯಮಿಯ ಮನೆಗೂ ತಲುಪಬೇಕು. ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಾಗಬಹುದೇ? ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ವಿಮಾನ, ರೈಲು, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಬಂದರು ನಾಲ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿವೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ?! ಮಂಗಳೂರು ಕೇವಲ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಬೇಕೇ? ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಅಂತಿಮ ತಾಣವಾಗಬೇಕೇ? ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಉಳಿದು ಮುಂದೆ ಹೋಗುವ ನಗರವಾಗಬಾರದು. ಅವರು ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಉಳಿಯುವಂತಹ ಪ್ರವಾಸಿ ವಲಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಕುಂದಾಪುರ, ಕಾರ್ಕಳ, ಮೂಡಬಿದಿರೆ, ಸುಳ್ಯ, ಕೊಡಗು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುವರೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕರಾವಳಿ ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯ ರೂಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ತುಳು ಭಾಷೆ ಕೇವಲ ಭಾವನೆಯಲ್ಲ, ಬದುಕಿನ ಭಾಷೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬಹುದೊಡ್ಡ ನಿರೀಕ್ಷೆ ತುಳು ಭಾಷೆಯದ್ದು. ತುಳು ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಭಾಷೆ. ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜ ಅಜ್ಜಿಯರ ಭಾಷೆ. ನಮ್ಮ ಜನಪದದ ಭಾಷೆ. ನಮ್ಮ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಭಾಷೆ. ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಸಿರು. ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಭಾಷೆ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಬೇಕು. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಇರಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಇರಬೇಕು. ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಬೇಕು. ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತುಳುವಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತುಳು ಕಲಿಯುವುದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಬೇಕು. ತುಳುವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಲ್ಲ. ಒಂದು ಜನಾಂಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜೊತೆ ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನ. ಕರಾವಳಿಯ ಬಹುಕಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯೂ ಒಂದು. ಒಂದು ಕಡೆ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವವರಿಗೆ ಮರಳು ಬೇಕು. ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತು ಬೇಕು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಹಾಗಾದರೆ ಪರಿಹಾರವೇನು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಲ್ಲ. ಅಕ್ರಮವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಳ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಮರಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನೀತಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೀತಿ ರೂಪಿಸಿದರೆ ಜನರಿಗೂ ಅನುಕೂಲ, ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಅನುಕೂಲ, ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ರಕ್ಷಣೆ.
ಮಂಗಳೂರು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಗಳು, ಹೊಸ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಹೊಸ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳು ಆದರೆ ನಗರ ಬೆಳೆದಂತೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಟ್ರಾಫಿಕ್, ಪಾರ್ಕಿಂಗ್, ಮಳೆ ನೀರು, ಕಸದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಒತ್ತುವರಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ನಗರದ ಒಳಚರಂಡಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಂಗಳೂರು ಕೇಂದ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಕಾಮಗಾರಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಮಯಪಾಲನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದರಿಂದ ನಗರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಮುಂದಿನ 25–30 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಗರ ಯೋಜನೆ ಬೇಕು. ಇಂದು ನಾವು ಹಾಕುವ ರಸ್ತೆ ನಾಳೆಯ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಲ್ಲದೇ? ಇಂದು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಟ್ಟಡ ನಾಳೆಯ ನೀರು ಹರಿವಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಇಂದು ಕತ್ತರಿಸುವ ಮರ ನಾಳೆಯ ಬಿಸಿಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ?!. ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯುವಕರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು. ಅವರು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ವೈದ್ಯರು, ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು, ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಐಟಿ ತಜ್ಞರು, ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕರ್ಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು. ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕರಾವಳಿಯ ಯುವಕರಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ: ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಐಟಿ ಪಾರ್ಕ್ಗಳು ಬರಬೇಕು. ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಬೇಕು. ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣ ಬೇಕು. ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಬೇಕು. ಮಂಗಳೂರು ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡುವ ನಗರವಾಗದೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಕೊಡುವ ನಗರವೂ ಆಗಬೇಕು. ಈಗಾಗಲೇ ಬಲಿಷ್ಠ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲ ಪಡಿಸೋಣ. ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಉಡುಪಿ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಕೊಡಗು, ಕಾಸರಗೋಡು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಂಗಳೂರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಏನು? ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರ ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಹೃದಯ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ, ನರರೋಗ ಮುಂತಾದ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಬಾರದು; ಅದು ಜನರ ಹಕ್ಕಾಗಬೇಕು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಹೂಡಿಕೆದಾರನಿಗೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ರಸ್ತೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ಸುರಕ್ಷಿತವೇ? ಎಂಬುದು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ನೆಮ್ಮದಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಭಯರಹಿತ ವಾತಾವರಣ. ಉದ್ಯಮಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಸ್ಥಿರತೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ. ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಭಾಷೆ, ರಾಜಕೀಯ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇರಬಹುದು. ಅವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಹಜ ಭಾಗ. ಆದರೆ ಅವು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಮೀರಬಾರದು. ಕರಾವಳಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶಾಂತಿಯೇ ಮೊದಲ ಬಂಡವಾಳ.
ಈ ಸಭೆಯ ನಂತರ ಜನರು ಐದು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಬೇಕು. ಒಂದು: ಎಷ್ಟು ಘೋಷಣೆಗಳಾದವು ಅದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಎಷ್ಟು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು? ಅದು ಮುಖ್ಯ. ಎರಡು: ಎಷ್ಟು ಹಣ ಮಂಜೂರಾಯಿತು? ಅದು ಮಾತ್ರ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಆ ಹಣ ಎಲ್ಲಿ ಖರ್ಚಾಯಿತು? ಅದು ಮುಖ್ಯ. ಮೂರು: ಎಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿತು? ಅದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಎಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡವು? ಅದು ಮುಖ್ಯ. ನಾಲ್ಕು: ಎಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು? ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಐದು: ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರಾವಳಿಗರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಯಿತು? ಇದೇ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಘೋಷಣೆಗಳ ಕರಾವಳಿ ಬೇಡ. ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಕರಾವಳಿ ಬೇಕು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಸಭೆ ನಡೆದಾಗ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಯೋಜನೆಗಳ ಘೋಷಣೆ. ಶಂಕು ಸ್ಥಾಪನೆ, ಉದ್ಘಾಟನೆ, ಫೋಟೋ, ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ನಂತರ? ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಡತ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಟೆಂಡರ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿ ಹೀಗೆ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಬಾರಿ ಕರಾವಳಿ ಜನರು ಘೋಷಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅನುಷ್ಠಾನದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡಬೇಕು. ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೂ ಕೂಡ ಸಭೆಯ ದಿನ ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡದೆ, ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದವರೆಗೆ ಜನರ ಜೊತೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಹೊರಡುವ ಸಂದೇಶ ಏನು? ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರುವಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಬಾರದು. ಆ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಧಾರವೂ ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು, ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕರಾವಳಿಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತಿರಬೇಕು. ಮಂಗಳೂರು ಕೇವಲ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರವಲ್ಲ. ಇದು ಕರಾವಳಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹೃದಯ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೇಂದ್ರ. ಆರೋಗ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರ, ಬಂದರಿನ ನಗರ, ವಿದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ, ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಗರ, ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹೆಮ್ಮೆಯ ನಗರ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮಂಗಳೂರಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲ. ಇಡೀ ಕರಾವಳಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. ಕರಾವಳಿಗರು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ದಾನ ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಭಿಕ್ಷೆ ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಯಾರದ್ದೋ ಉಪಕಾರ ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು ತೆರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ದುಡಿಯುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಯುವಕರು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ರೈತರು ಆಹಾರ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಮೀನುಗಾರರು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಮಿಕರು ನಗರ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇದೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಜನರ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಚೆಂಡು ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ನಂತರ ಚೆಂಡು ಜನರ ಅಂಗಳಕ್ಕೂ ಬರಬೇಕು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜನರು ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದಿನ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ ‘ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಕರಾವಳಿಗೆ ಏನು ಕೊಡಲಿದೆ?’ ಮತ್ತು ನಾಳೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದು ಕೊಟ್ಟ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನೆರವೇರಿತು? ಅದೇ ಈ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಾನದಂಡ. ಘೋಷಣೆಗಳ ಕರಾವಳಿ ಬೇಡ… ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಕರಾವಳಿ ಬೇಕು.
ಬರಹ : ಶರತ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಪಡುಪಳ್ಳಿ
